Τα τελευταία χρόνια οι φορολογικοί έλεγχοι έχουν γίνει πιο συστηματικοί και με αυξημένη τεχνογνωσία από πλευράς της φορολογικής διοίκησης. Δεν είναι πια μια τυχαία διαδικασία που αφορά μόνο «μεγάλες επιχειρήσεις»: μπορεί να αγγίξει κάθε επιχείρηση και επαγγελματία.

Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) αξιοποιεί σήμερα ένα σύνολο εργαλείων και δεδομένων — όπως τα myDATA, τις διασταυρώσεις τραπεζικών κινήσεων και τα POS — για να εντοπίσει ασυνέπειες στα εισοδήματα, στις δαπάνες και στην τήρηση των λογιστικών στοιχείων. Αυτό σημαίνει πως ακόμη και ένα έτος με προσοδοφόρα αποτελέσματα μπορεί να μπει σε έλεγχο αν τα στοιχεία δεν τεκμηριώνονται σωστά.

Πώς επιλέγονται οι υποθέσεις

Δεν υπάρχουν πια «τυχαίες επισκέψεις». Οι υποθέσεις που επιλέγονται για έλεγχο είναι αυτές που παρουσιάζουν:

-σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ τραπεζικών κινήσεων και δηλωθέντων εσόδων,

-διαχρονικές ασυνέπειες στις δηλώσεις,

-σημαντικές δαπάνες χωρίς επαρκή τεκμηρίωση,

-ενδείξεις μη επαρκούς τήρησης myDATA ή άλλων ηλεκτρονικών υποχρεώσεων.

Ουσιαστικά, η διοίκηση προσπαθεί να βρει σημεία όπου οι αριθμοί δεν «κουμπώνουν» και να τα εξετάσει περαιτέρω.

Τι εξετάζεται στον έλεγχο

Ο φορολογικός έλεγχος δεν είναι απλώς λογιστική «επανεξέταση των βιβλίων». Αφορά την ουσία των συναλλαγών και τον τρόπο που τεκμηριώνονται οικονομικά.

Κατά τη διάρκεια του ελέγχου, εξετάζονται:

-η οργάνωση και η τήρηση των λογιστικών βιβλίων,

-η συμμόρφωση των εξόδων με την πραγματική οικονομική δραστηριότητα,

-η συμφωνία τραπεζικών κινήσεων με δηλωθέντα εισοδήματα,

-η τήρηση υποχρεώσεων όπως ΦΠΑ και παρακρατούμενοι φόροι.

Είναι σημαντικό να κατανοηθεί ότι ο έλεγχος **δεν περιορίζεται στα νούμερα», αλλά επεκτείνεται σε ζητήματα τεκμηρίωσης και επιχειρηματικής λογικής.

Το πιο κρίσιμο στάδιο: Ο προσωρινός προσδιορισμός φόρου

Μόλις ολοκληρωθεί η επιτόπια ή εξ αποστάσεως εξέταση, η ΑΑΔΕ εκδίδει έναν προσωρινό προσδιορισμό φόρου. Αυτό είναι το σημείο όπου ο επιχειρηματίας ή ο λογιστής του μπορεί να αντιταχθεί, να προσκομίσει επιπλέον στοιχεία και να εξηγήσει τις διαφορές που εντοπίστηκαν.

Εδώ συμβαίνουν τα περισσότερα λάθη:

πολλοί θεωρούν ότι «τα πράγματα έχουν τελειώσει» και απαντούν πρόχειρα ή εκπνέουν προθεσμίες. Αντίθετα, η σωστή και τεκμηριωμένη απάντηση σε αυτό το στάδιο μπορεί να αλλάξει συμπεριφορά της υπόθεσης σε σημαντικό βαθμό — μείωση φόρου, διαγραφή προστίμων ή οριστική διευθέτηση.

Τι πρέπει να γνωρίζει κάθε επαγγελματίας

Ένας φορολογικός έλεγχος δεν είναι μια γραφειοκρατική υποχρέωση.

Είναι διαδικασία που:

ξεκινά από δεδομένα, όχι από υποψίες,

αξιολογεί τη συνολική φορολογική συμπεριφορά,

απαιτεί οργάνωση και τεκμηρίωση,

μπορεί να έχει σημαντική οικονομική επίπτωση.

Η προετοιμασία και η τεκμηρίωση από την αρχή μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο επιβαρύνσεων και ελαχιστοποιεί τον χρόνο και το άγχος που συνοδεύει έναν έλεγχο.

Συμπέρασμα

Ο φορολογικός έλεγχος είναι μέρος της σύγχρονης λειτουργίας των επιχειρήσεων και των επαγγελματιών. Η κατανόηση του τρόπου επιλογής των υποθέσεων, των αντικειμένων που εξετάζονται, και των προθεσμιών που πρέπει να τηρούνται είναι το πρώτο βήμα για μια σωστή αντιμετώπιση.

Κάθε επαγγελματίας θα πρέπει να εντάσσει στη λειτουργία του τη συνήθεια του διαρκούς ελέγχου και τεκμηρίωσης, όχι μόνο όταν έρθει ο φορολογικός έλεγχος, αλλά ως τμήμα της καθημερινής του λογιστικής και φοροτεχνικής πρακτικής.

Γρηγόρης Νούκος

Λογιστής-Φοροτεχνικός