Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση

Η χρόνια σύγκρουση σουνιτών- σιιτών και η νέα πρόκληση στην περιοχή της Μ. Ανατολής PDF Εκτύπωση E-mail
Articles | Μονιμες στηλες
Συντάχθηκε απο τον/την inaoussa on Παρασκευή, 12 Φεβρουάριος 2016 21:22   

sunniΗ νέα χρονιά βρήκε την περιοχή της Μέσης Ανατολής χωρισμένη σε δύο στρατόπεδα, αυτά των σουνιτών και των σιιτών. Αφορμή στάθηκε η εκτέλεση του ιερωμένου σιίτη, Νιμρ αλ-Νιμρ, στις 2 Ιανουάριου από τις αρχές της Σαουδικής Αραβίας μετά τη φυλάκιση και καταδίκη του για τρομοκρατική δράση, γεγονός που προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων στις μουσουλμανικές χώρες. Ηγετικό ρόλο στην καταδίκη του Νιρμ αλ-Νιρμ έχει το Ιράν, η χώρα με την μεγαλύτερη σιιτική δύναμη στην περιοχή και ο σημαντικότερος ανταγωνιστής της Σαουδικής Αραβίας στον αγώνα για επιρροή από τη Συρία έως την Υεμένη.

Ο ιερωμένος ήταν ένας από τους 47 ανθρώπους που εκτελέστηκαν στη Σαουδική Αραβία, στη μεγαλύτερη μαζική εκτέλεση από το 1980. Οι περισσότεροι από αυτούς ήταν ισλαμιστές τρομοκράτες που είχαν καταδικαστεί για συμμετοχή στην εκστρατεία της Αλ-Κάιντα στο σουνιτικό βασίλειο από το 2003 έως 2006, με σκοπό να αποσταθεροποιηθεί τότε, το καθεστώς της χώρας. Το μεγαλύτερο ποσοστό των κρατουμένων ήταν σουνίτες, ωστόσο, υπήρχε και ένας αριθμός αντικαθεστωτικών που ανήκαν στη σιιτική μειονότητα της Σαουδικής Αραβίας. Η σιιτική κοινότητα, που κατοικεί κυρίως στο ανατολικό τμήμα του βασιλείου, είχε εξεγερθεί το 2011 με αφορμή την Αραβική Άνοιξη, ζητώντας ίσα δικαιώματα. Ο αλ-Νιμρ συνελήφθη το 2012 και χαρακτηρίστηκε από το Ριάντ ως υποκινητής αντικαθεστωτικών ενεργειών. Ο ίδιος μαζί με τους υπόλοιπους συντρόφους του, κατηγορήθηκαν για ενέργειες κατά των Αρχών, όπως επιθέσεις εναντίον αστυνομικών. Από την άλλη πλευρά, οι υποστηρικτές του Νιμρ αλ-Νιμρ υποστηρίζουν ότι εκείνος ήταν ένας ειρηνιστής που αγωνιζόταν για την αναγνώριση περισσότερων δικαιωμάτων στη σιιτική μειονότητα της χώρας.

Αμέσως μετά την εκτέλεση του εξέχοντος ιερωμένου, το Ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών προειδοποίησε: «Η Σαουδική Αραβία θα πληρώσει υψηλό τίμημα για την εσωτερική πολιτική καταπίεσης και εκτελέσεων που ακολουθεί», καταγγέλλοντας μάλιστα το Ριάντ ότι την ίδια στιγμή «υποστηρίζει τρομοκρατικά κινήματα και εξτρεμιστές». Η Σαουδική Αραβία αποφάσισε να αποσύρει την διπλωματική της αποστολή από την Τεχεράνη, γεγονός που μαρτυρά ότι διακόπτεται κάθε δίαυλος επικοινωνίας  με σκοπό να αμβλυνθούν οι τόνοι της αντιπαράθεσης και να βρεθεί μία λύση για να μη φθάσουν τα πράγματα μεταξύ σιιτών και σουνιτών στα άκρα. Ανάλογη στάση κράτησε και το Μπαχρέιν, το Σουδάν, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, διακόπτοντας τις διπλωματικές σχέσεις με το Ιράν, ενώ στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής διεξήχθησαν διαδηλώσεις και πορείες, καταδικάζοντας την αποτρόπαια εκτέλεση του αλ Νιμρ.


Την ίδια στιγμή,  η διεθνής κοινότητα αιτήθηκε άμβλυνση των εντάσεων μεταξύ των δύο χωρών, και πιο συγκεκριμένα, ο γενικός γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, Μπαν Κι Μουν , χαρακτήρισε «εξαιρετικά ανησυχητική την διακοπή διπλωματικών σχέσεων της Σαουδικής Αραβίας με το Ιράν και κάλεσε να αποφύγουν οποιεσδήποτε ενέργειες που μπορεί να επιδεινώσουν περαιτέρω την κατάσταση τόσο στις διμερείς σχέσεις όσο και στην περιοχή ως σύνολο».

Στην πραγματικότητα, η εκτέλεση του σιίτη ιερωμένου αναζωπύρωσε μια χρόνια θρησκευτική-πολιτική αντιπαράθεση μεταξύ σιιτών και σουνιτών. Ο περισσότερος κόσμος αγνοεί την ύπαρξη αυτής της αντιπαλότητας, ίσως γιατί κρίνει πως δεν είναι σημαντική για τον δυτικό κόσμο, ωστόσο ο διαχωρισμός του μουσουλμανικού κόσμου σε σουνίτες και σιίτες περιπλέκει πολύ περισσότερο την εξέλιξη των γεγονότων στην περιοχή της Μ. Ανατολής και αναπόφευκτα της Δύσης.

Σύμφωνα με την καθηγήτρια θρησκειολογίας Αγγελική Ζιάκα, σήμερα η μουσουλμανική θρησκεία αριθμεί 1,2 δις πιστούς εκ των οποίων μόνο τα 200 εκατομμύρια είναι μουσουλμάνοι σιίτες (15-20%), ενώ το υπόλοιπο 80-85%  αποτελείται από μουσουλμάνους σουνίτες. Ο μουσουλμανισμός εξαπλώνεται από την Μ. Ανατολή και την Κεντρική Ασία  και παρατηρείται αυξητική τάση σε περιοχές, όπως η Κίνα, η Αφρική, τα βαλκάνια, η δυτική Ευρώπη και η Βόρειος Αμερική.  Η διαφορά των σιιτών από τους σουνίτες είναι κατά βάση πολιτική. Αφορά μια μεγάλη διαμάχη περί ιμάτου και χαλιφάτου, για το ποιος δηλαδή θα έχει την εξουσία στο Ισλάμ, ο  χαλίφης των σουνιτών ή ο ιμάμης των σιιτών. Κατά τους σουνίτες, ο νόμιμος διάδοχος του Μωάμεθ είναι ο χαλίφης, ο οποίος δεν έχει χαρισματικές ιδιότητες όπως ο Μωάμεθ και έτσι δεν μπορεί να ερμηνεύει αυθεντικά το Κοράνι. Ωστόσο όμως,  γι’ αυτούς ο χαλίφης είναι αδιαμφησβήτητα ο αρχηγός/κυβερνήτης του Ισλάμ και προστάτης της πίστης και των πιστών. Αντιθέτως, οι σιίτες δέχονται ως νόμιμο αρχηγό του Ισλάμ τον ιμάμη, ο οποίος είναι πολιτικός και χαρισματικός ηγέτης καθώς συνδυάζει ταυτόχρονα την θρησκευτική και την κοσμική εξουσία. Τέλος, ο ιμάμης μπορεί να ερμηνεύει αλάνθαστα τον νόμο του Θεού και τα βαθύτατα νοήματα του.

Στο Ισλάμ δεν υπάρχει διάκριση μεταξύ θρησκείας και πολιτείας ή μεταξύ θείου και ανθρώπινου νόμου, συνενώνεται δηλαδή θρησκευτική και πολιτική εξουσία μαζί. Έτσι, ο θρησκευτικός νόμος είναι συγχρόνως και κοινωνικός νόμος, όπως και τα θρησκευτικά προβλήματα είναι συγχρόνως πολιτικά και το αντίστροφο. Η φύση του Ισλάμ είναι κοινή και για τις δυο παρατάξεις, η μεγάλη διαφορά συναντάται στην ερμηνεία του ιερού νόμου. Κατά τους σουνίτες ο ιερός νόμος του Ισλάμ διατυπώθηκε και παγιώθηκε τον 10ο αιώνα μ.Χ. και έκτοτε δεν ασκείται ερμηνεία του νόμου , ούτε επιτρέπει νέες νομοθετικές διατάξεις, απλά οι νομοδιδάσκαλοι γνωμοδοτούν σε πάσης φύσεως ζητήματα (κοινωνικά, ποινικά, θρησκευτικά, κτλ.)  ανατρέχοντας στον ήδη υπάρχοντα νόμο.  Από την πλευρά τους, οι σιίτες ασκούν την ερμηνεία του Κορανίου και βγάζουν νέες διατάξεις οι οποίες πολλές φορές είναι διαφορετικές από εκείνες που διατυπώνει ο ισλαμικός νόμος των σουνιτών.  Αξίζει να σημειώσουμε πως η  Αίγυπτος,  το Μπαγκλαντές και η Ινδονησία έχουν το μεγαλύτερο ποσοστό σουνιτών (99%), ενώ το Ιράν, το Μπαχρέιν και το Ιράκ έχουν το μεγαλύτερο ποσοστό σιιτών, 93%, 70%  και 67% αντίστοιχα.

Στην σημερινή κρίση φυσικά, το ζήτημα αφορά πολύ λιγότερο το ποιος είναι ο νόμιμος διάδοχος του Μωάμεθ και πολύ περισσότερο για το ποιος πρόκειται να ελέγξει κάτι πιο συγκεκριμένο αυτή τη στιγμή: το πετρέλαιο. Λόγω της περίεργης σχέσης της θρησκευτικής ιστορίας, σχεδόν όλα τα ορυκτά καύσιμα του Περσικού Κόλπου βρίσκονται κάτω από σιίτες. Αυτό ισχύει ακόμη και στη σουνιτική Σαουδική Αραβία, όπου τα μεγαλύτερα πετρελαϊκά κοιτάσματα βρίσκονται στην ανατολική επαρχία, η οποία όπως προαναφέραμε κατοικείται στην πλειοψηφία από σιιτικό πληθυσμό. Ως συνέπεια, ένας από τους βαθύτερους φόβους της Σαουδικής βασιλικής οικογένειας είναι η πιθανή απόσχιση των σιιτών της χώρας, με το πετρέλαιο τους, και η συμμαχία με το σιιτικό Ιράν. Η εκτέλεση του Νιμρ αλ-Νιμρ μπορεί εν μέρει να εξηγηθεί από την απελπισία του Σαουδάραβα βασιλιά να σφραγίσει κάθε παραμικρό σημάδι για σκέψη ανεξαρτησίας από τους σιίτες της χώρας.

Πηγή: Βιβλίο: Αραβική Άνοιξη, Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική, Βασίλης Γιανακόπουλος, σελ.34

Δούμου Ευαγγελία, Διεθνολόγος

dejavufairy



 

inaoussa.gr - All Rights Reserved